Màn hình điều khiển máy nén khí: chức năng, thông số cần đọc và cảnh báo
Màn hình điều khiển là nơi máy nén khí báo cho người vận hành biết nó đang chạy thế nào. Đọc đúng vài thông số mỗi ca giúp phát hiện sớm két bẩn, lọc nghẹt hay máy chạy không tải quá nhiều. Bài này đi qua các chức năng chính, thông số nên ghi và cách xử lý khi màn hình báo lỗi.
Bộ điều khiển làm những việc gì?
Trên máy trục vít hiện nay, bộ điều khiển thường là màn hình chữ hoặc màn hình cảm ứng, ví dụ dòng GD Pilot TX của Gardner Denver hay dòng Xe của Ingersoll Rand. Tên gọi khác nhau nhưng chức năng gần giống nhau:
- Điều khiển tải và không tải: đóng mở van cửa hút theo áp suất cài đặt.
- Bảo vệ máy: dừng máy khi nhiệt độ quá cao, quá dòng, mất pha, sai thứ tự pha, áp suất quá cao.
- Đếm giờ: giờ chạy tổng, giờ chạy tải, số lần khởi động, bộ đếm đến kỳ bảo dưỡng.
- Lưu lịch sử lỗi: thời điểm và loại lỗi, rất có ích khi kỹ thuật cần tìm nguyên nhân.
- Kết nối: chạy và dừng từ xa, liên động nhiều máy, xuất tín hiệu về hệ thống giám sát của nhà máy.
Các thông số nên ghi mỗi ca
Không cần ghi hết menu. Năm thông số dưới đây đủ để thấy xu hướng hỏng nếu ghi đều đặn.
| Thông số | Giá trị thường gặp (tham khảo) | Khi bất thường nên nghĩ tới |
|---|---|---|
| Áp suất xả | Theo cài đặt, thường 7–8 bar | Áp không lên: rò khí, thiếu máy, van hút kẹt |
| Nhiệt độ đầu nén / dầu | Khoảng 75–95 °C khi chạy tải | Tăng dần: két bẩn, thiếu dầu, van hằng nhiệt |
| Giờ tải so với giờ chạy | Trên 70% là máy làm việc hiệu quả | Dưới 50%: máy chạy không tải nhiều, tốn điện |
| Chênh áp lọc tách dầu | Dưới khoảng 1 bar | Tăng cao: lọc tách bão hòa, sắp phải thay |
| Bộ đếm bảo dưỡng | Đếm ngược theo giờ | Về 0: đến kỳ thay lọc, dầu |
Số liệu trên là tham khảo chung cho máy trục vít ngâm dầu. Mỗi hãng có ngưỡng riêng, luôn đối chiếu sổ tay của máy.
Đọc tỷ lệ giờ tải
Đây là con số ít người để ý nhưng nói nhiều nhất về chi phí điện. Máy 75 kW chạy không tải vẫn tiêu thụ khoảng 25–35% công suất (tham khảo). Nếu giờ tải chỉ bằng một nửa giờ chạy, nhà máy đang trả tiền điện cho khá nhiều giờ không sinh ra khí. Lúc đó nên xem lại cách cài áp, chia tải giữa các máy hoặc cân nhắc máy nén khí dùng biến tần.
Cảnh báo và lỗi dừng máy khác nhau thế nào?
Hầu hết bộ điều khiển chia làm hai mức:
- Cảnh báo (warning): máy vẫn chạy, màn hình báo để người vận hành xử lý. Ví dụ đến kỳ bảo dưỡng, chênh áp lọc cao, nhiệt độ bắt đầu lên.
- Lỗi dừng máy (trip, shutdown): máy tự dừng để bảo vệ. Ví dụ nhiệt độ đầu nén vượt khoảng 105–115 °C (tham khảo, tùy hãng), quá tải động cơ, mất pha.
Khi máy dừng vì nhiệt độ cao, đừng reset rồi chạy lại ngay nhiều lần. Kiểm tra mức dầu, két giải nhiệt, quạt và nhiệt độ phòng máy trước. Các nguyên nhân chi tiết có trong bài máy nén khí báo nhiệt độ cao.
Lỗi vận hành hay gặp tại nhà máy
- Cài áp cao hơn cần thiết: mỗi 1 bar tăng thêm làm điện năng tăng khoảng 6–8% (tham khảo). Nhiều xưởng cài 8,5 bar trong khi thiết bị chỉ cần 6 bar.
- Reset bộ đếm bảo dưỡng mà không thay lọc: màn hình hết báo nhưng lọc vẫn nghẹt, dầu vẫn cũ.
- Bỏ qua lịch sử lỗi: một lỗi lặp lại vài lần mỗi tuần thường là dấu hiệu sớm của hỏng cảm biến, van hoặc khởi động từ.
- Cảm biến nhiệt, cảm biến áp hỏng: máy báo sai và dừng vô cớ. Đo kiểm bằng đồng hồ rời trước khi thay linh kiện khác.
- Thay đổi tham số khi không rõ: một số thông số trong menu kỹ thuật ảnh hưởng tới bảo vệ máy, chỉ nên chỉnh khi có hướng dẫn.
Thói quen ghi thông số nên đi kèm quy trình vận hành máy nén khí trục vít và lịch bảo dưỡng định kỳ để mỗi ca biết phải nhìn gì, ghi gì.
Khi nào nên gọi kỹ thuật?
Màn hình báo lỗi lặp lại, máy dừng không rõ nguyên nhân hoặc cần cài đặt lại áp suất cho nhiều máy chạy chung: gọi 0938 344 313 (Zalo). Kỹ thuật Phục Hưng kiểm tra tại nhà máy và báo giá trước khi làm. Xem dịch vụ sửa chữa, bảo trì máy nén khí.
