Ứng dụng máy nén khí trong sản xuất thực phẩm
Trong nhà máy thực phẩm, câu hỏi đầu tiên là khí nén có chạm vào sản phẩm hay không. Khí tiếp xúc trực tiếp cần sạch dầu, khô và không mang vi sinh. Khí chỉ dùng cho xi lanh, van thì yêu cầu thấp hơn. Tách rõ hai loại này giúp chọn đúng thiết bị và không tốn tiền ở chỗ không cần.
Khí nén dùng vào công đoạn nào?
Tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm hoặc bao bì
- Thổi sạch chai, lon, khay trước khi chiết rót.
- Vận chuyển bột, đường, hạt bằng khí.
- Sục khí, khuấy trộn, đẩy sản phẩm trong đường ống.
- Thổi tách sản phẩm lỗi trên băng chuyền, thổi khô sau rửa.
Không tiếp xúc
- Xi lanh, van trên máy đóng gói, máy chiết rót, máy dán nhãn.
- Dụng cụ khí nén ở khu bảo trì.
Yêu cầu chất lượng khí
Việt Nam chưa có quy chuẩn riêng về khí nén thực phẩm. Nhiều nhà máy áp dụng theo hướng dẫn của BCAS (Anh) hoặc yêu cầu của chủ thương hiệu, dựa trên tiêu chuẩn ISO 8573-1.
| Loại khí | Cấp ISO 8573-1 gợi ý (bụi.nước.dầu) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tiếp xúc trực tiếp | 2.2.1 | Điểm sương khoảng -40 °C, dầu ≤ 0,01 mg/m³ |
| Không tiếp xúc, gần khu sản xuất | 2.4.2 | Điểm sương khoảng +3 °C |
| Khí điều khiển thông thường | Theo yêu cầu thiết bị | Lọc bụi, máy sấy gas lạnh |
Mức trên là tham khảo. Nếu nhà máy chạy theo HACCP, FSSC 22000 hay yêu cầu của tập đoàn, lấy chỉ tiêu trong hồ sơ của họ làm chuẩn.
Không dầu hay ngâm dầu có lọc?
Hai hướng đều dùng được:
- Máy nén khí trục vít không dầu: không có dầu trong buồng nén, loại rủi ro dầu từ nguồn. Thường chọn khi khí tiếp xúc nhiều hoặc khách hàng xuất khẩu yêu cầu cấp 0.
- Máy ngâm dầu + lọc khử dầu + lọc than hoạt tính: chi phí đầu tư thấp hơn, vẫn đạt cấp dầu 1 nếu thay lõi lọc đúng hạn. Rủi ro nằm ở khâu bảo trì.
Với máy ngâm dầu, nên dùng dầu máy nén đạt chứng nhận cấp thực phẩm (NSF H1) để giảm hậu quả nếu có sự cố.
Nitơ trong đóng gói thực phẩm
Bánh snack, cà phê, hạt điều, sữa bột thường bơm Nitơ vào bao để đẩy oxy ra, giữ sản phẩm giòn và lâu ôi. Độ tinh khiết thường dùng khoảng 99–99,9% (tham khảo). Máy tạo khí Nitơ PSA tại chỗ lấy khí nén làm nguồn, nên phải tính thêm lưu lượng cho nó khi chọn máy nén.
Cấu hình hệ thống gợi ý
- Máy nén không dầu, hoặc máy ngâm dầu dùng dầu cấp thực phẩm.
- Máy sấy gas lạnh cho mạng chung, máy sấy hấp thụ cho nhánh tiếp xúc trực tiếp.
- Lọc tinh 0,01 µm, lọc than hoạt tính, lọc vô trùng tại điểm dùng nếu cần.
- Đường ống inox ở khu sản xuất.
Lỗi hay gặp
- Dùng chung một mạng khí cho cả hai loại, phải xử lý toàn bộ ở mức cao nhất và tốn chi phí lọc.
- Lõi lọc than hoạt tính dùng quá hạn, không còn khả năng hấp phụ hơi dầu nhưng chênh áp vẫn thấp nên không ai thay.
- Không có hồ sơ kiểm tra chất lượng khí định kỳ khi audit.
Khi nào nên gọi kỹ thuật?
Nhà máy cần nâng cấp khí tiếp xúc sản phẩm hoặc lắp máy tạo Nitơ cho dây chuyền đóng gói: gọi 0938 344 313 (Zalo). Kỹ thuật Phục Hưng kiểm tra tại nhà máy và báo giá trước khi làm. Xem cách tính chọn hệ thống máy nén khí.
