Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy nén khí ly tâm
Máy nén khí ly tâm (máy nén Turbo) tăng áp bằng cách tăng tốc dòng khí qua cánh quạt quay rất nhanh, rồi giảm tốc để đổi vận tốc thành áp suất. Máy không có buồng nén kín như trục vít hay piston, buồng nén cũng không có dầu. Loại này dùng cho nhà máy cần lưu lượng lớn và ổn định.
Nguyên lý nén động học
Khí đi vào tâm cánh quạt, bị cánh quạt hất ra ngoài theo phương hướng kính với vận tốc lớn. Sau đó khí đi qua bộ khuếch tán có tiết diện tăng dần. Vận tốc giảm, áp suất tăng. Mỗi lần đi qua một cánh quạt và một bộ khuếch tán gọi là một cấp nén.
Một cấp chỉ tăng được một phần áp. Để đạt 7–9 bar, máy công nghiệp thường có 2 hoặc 3 cấp, giữa các cấp có bộ làm mát trung gian.
Các bộ phận chính
| Bộ phận | Chức năng |
|---|---|
| Lọc gió đầu vào | Giữ bụi, bảo vệ cánh quạt quay tốc độ cao |
| Van điều chỉnh cửa hút | Điều chỉnh lưu lượng vào, thường là cánh dẫn hướng hoặc van bướm |
| Cánh quạt (impeller) | Tăng tốc dòng khí, quay hàng chục nghìn vòng/phút |
| Bộ khuếch tán và buồng xoắn | Đổi vận tốc thành áp suất, dẫn khí sang cấp sau |
| Hộp số tăng tốc | Bánh răng lớn truyền động cho các trục bánh răng nhỏ gắn cánh quạt |
| Làm mát trung gian và làm mát cuối | Hạ nhiệt khí giữa các cấp và trước khi ra hệ thống |
| Hệ thống dầu bôi trơn | Bôi trơn hộp số và ổ trục, tách khỏi đường khí bằng phớt |
| Van xả chống surge | Xả bớt khí khi nhu cầu thấp để máy không vào vùng surge |
| Bộ điều khiển | Giữ áp, điều khiển van cửa hút, van xả, bảo vệ rung và nhiệt |
Vì sao khí ra không có dầu?
Dầu chỉ đi trong hộp số và ổ trục. Giữa hộp số và đường khí có phớt khí hoặc phớt mê cung. Vì vậy khí ra từ máy ly tâm thuộc loại khí không dầu, tương tự máy trục vít không dầu.
Hiện tượng surge
Khi lưu lượng giảm quá thấp so với áp đầu ra, cánh quạt không còn đẩy được khí đi, dòng khí đảo chiều liên tục. Máy rung mạnh, kêu lớn, có thể hỏng cánh quạt và ổ trục. Bộ điều khiển tránh surge bằng cách đóng bớt van cửa hút, khi đã đóng tới giới hạn thì mở van xả bỏ khí ra ngoài. Khí xả bỏ là điện năng mất đi, nên máy ly tâm không hợp với tải dao động mạnh.
Lưu ý vận hành tại nhà máy
- Nước làm mát: phần lớn máy ly tâm dùng nước làm mát qua tháp giải nhiệt hoặc water chiller. Nước bẩn, cáu cặn làm giảm làm mát trung gian, máy giảm lưu lượng.
- Nhiệt độ khí vào: khí vào nóng làm lưu lượng và áp tối đa giảm. Phòng máy cần thông gió tốt, nhất là mùa nắng ở miền Nam.
- Rung và nhiệt ổ trục: đây là hai thông số cần theo dõi xu hướng. Tăng dần là dấu hiệu cần kiểm tra.
- Chất lượng dầu hộp số: phân tích dầu định kỳ để phát hiện sớm mòn bánh răng và lọt nước.
Máy ly tâm cần đội kỹ thuật quen với hệ thống điều khiển và quy trình khởi động. Khi nào chọn ly tâm thay cho trục vít được phân tích trong bài ưu điểm máy nén khí ly tâm Turbo so với trục vít. Các loại máy khác xem các loại máy nén khí.
Khi nào nên gọi kỹ thuật?
Nhà máy đang dùng hoặc cân nhắc đầu tư máy ly tâm và cần đánh giá tải thực tế: gọi 0938 344 313 (Zalo). Kỹ thuật Phục Hưng kiểm tra tại nhà máy và báo giá trước khi làm. Xem dịch vụ kỹ thuật hệ thống khí nén.
