Tiêu chuẩn kích cỡ đường ống DN, NPS
Trên bản vẽ và báo giá, cỡ ống được ghi theo DN (hệ mét) hoặc NPS (hệ inch). Hai cách ghi này chỉ cùng một cỡ ống danh nghĩa, không phải đường kính đo thực tế. Bài này đưa bảng quy đổi và cách chọn cỡ ống cho hệ thống khí nén.
DN và NPS là gì?
- DN (Diameter Nominal): đường kính danh nghĩa theo hệ mét, ghi bằng số không đơn vị, ví dụ DN50.
- NPS (Nominal Pipe Size): kích cỡ danh nghĩa theo hệ inch của Mỹ, ví dụ NPS 2 hay ống 2″.
Với ống thép theo chuẩn ASME, cỡ danh nghĩa xác định đường kính ngoài (OD). Độ dày thành ống ghi riêng bằng Schedule (SCH 10, SCH 40, SCH 80…). Cùng một cỡ, SCH càng lớn thì thành càng dày và đường kính trong càng nhỏ.
Bảng quy đổi DN, NPS và đường kính ngoài
| DN | NPS (inch) | Đường kính ngoài ống thép ASME (mm) |
|---|---|---|
| DN15 | 1/2″ | 21,3 |
| DN20 | 3/4″ | 26,7 |
| DN25 | 1″ | 33,4 |
| DN32 | 1 1/4″ | 42,2 |
| DN40 | 1 1/2″ | 48,3 |
| DN50 | 2″ | 60,3 |
| DN65 | 2 1/2″ | 73,0 |
| DN80 | 3″ | 88,9 |
| DN100 | 4″ | 114,3 |
| DN125 | 5″ | 141,3 |
| DN150 | 6″ | 168,3 |
Ống nhôm, inox mỏng, ống nhựa chuyên dụng cho khí nén thường ghi theo đường kính ngoài (ví dụ ống nhôm 25, 40, 63 mm), không theo DN. Khi thay hoặc nối hai hệ ống, cần đối chiếu đường kính ngoài thực, đừng dựa vào tên gọi.
Chọn cỡ ống khí nén theo lưu lượng
Hai nguyên tắc thường dùng (tham khảo):
- Vận tốc khí trong ống chính khoảng 6–8 m/s hoặc thấp hơn.
- Tổng sụt áp từ máy nén đến điểm dùng xa nhất không quá khoảng 0,1 bar trên đường ống (chưa tính lọc, sấy).
Bảng dưới tính theo vận tốc khoảng 6 m/s ở áp 7 bar, cho đoạn ống chính không quá dài. Đây là số tham khảo để ước lượng ban đầu.
| Lưu lượng máy nén (m³/phút, FAD) | Cỡ ống chính gợi ý (tham khảo) |
|---|---|
| Đến 1 | DN25 |
| 1–3 | DN40 |
| 3–5 | DN50 |
| 5–10 | DN65–DN80 |
| 10–20 | DN100 |
| 20–30 | DN125 |
Ống dài trên 100 m, nhiều co, hoặc dự kiến tăng thêm máy thì nên chọn lớn hơn một cỡ. Chi phí ống lớn hơn một cỡ thường thấp hơn nhiều so với tiền điện trả cho sụt áp trong nhiều năm. Cách bố trí đường ống vòng hay nhánh xem bài các cách lắp đặt hệ thống máy nén khí.
Kinh nghiệm tại công trình
- Lỗi thường gặp nhất: nhà xưởng mở rộng, thêm máy nén nhưng giữ ống chính cũ. Áp tại máy nén 8 bar, cuối xưởng chỉ còn 6 bar.
- Ống nhánh xuống điểm dùng nên lấy từ phía trên ống chính để tránh nước chảy xuống thiết bị.
- Ống chính nên dốc khoảng 1–2% theo chiều khí đi, cuối tuyến có bẫy nước và van xả.
- Kiểm tra ren khi mua phụ kiện: ren ống Nhật, Châu Âu (BSPT/PT) và ren Mỹ (NPT) cùng cỡ nhưng không lắp kín với nhau.
Cách tính lưu lượng tổng cho nhà máy xem tại tính toán lựa chọn hệ thống máy nén khí trục vít, sơ đồ bố trí thiết bị xem bài sơ đồ hệ thống khí nén chuẩn.
Khi nào nên gọi kỹ thuật?
Cần thiết kế, cải tạo đường ống khí nén hoặc áp cuối tuyến thấp hơn nhiều so với tại máy: gọi 0938 344 313 (Zalo). Kỹ thuật Phục Hưng kiểm tra tại nhà máy và báo giá trước khi làm. Xem dịch vụ lắp đặt hệ thống khí nén.
