Máy nén khí là gì? Ứng dụng trong các ngành công nghiệp
Máy nén khí là thiết bị hút không khí ở áp suất khí quyển và nén lại lên áp suất cao hơn, thường 7–10 bar trong nhà máy. Khí nén sau đó được dẫn qua đường ống tới máy móc để tạo lực, chuyển động hoặc thổi sạch. Trong nhiều nhà máy, khí nén được xem như nguồn năng lượng thứ tư sau điện, nước và hơi.
Một hệ thống khí nén gồm những gì?
Máy nén khí chỉ là thiết bị đầu tiên. Một hệ thống hoàn chỉnh thường có:
- Máy nén khí: piston, trục vít hoặc ly tâm tùy lưu lượng.
- Bình chứa khí: tích khí, ổn định áp, tách bớt nước.
- Máy sấy khí: loại bỏ hơi nước để tránh đọng nước trong ống.
- Bộ lọc: lọc bụi, dầu theo cấp sạch yêu cầu.
- Đường ống và van: dẫn khí tới từng điểm dùng.
Các loại máy nén và dải lưu lượng của từng loại được so sánh trong bài các loại máy nén khí.
Vì sao nhà máy dùng khí nén?
- An toàn trong môi trường dễ cháy, ẩm ướt, nơi dùng điện trực tiếp có rủi ro.
- Xi lanh, dụng cụ khí gọn nhẹ, bền, ít hỏng khi quá tải.
- Dễ điều khiển tốc độ và lực bằng van.
- Khí sạch có thể tiếp xúc trực tiếp sản phẩm nếu xử lý đúng cấp.
Ứng dụng theo ngành
| Ngành | Khí nén dùng để | Yêu cầu chất lượng khí |
|---|---|---|
| Cơ khí, kết cấu thép | Dụng cụ khí, phun sơn, cắt plasma | Khô, ít dầu |
| Thực phẩm, đồ uống | Đóng gói, thổi, vận chuyển, làm sạch | Khô, sạch dầu, có khi cần không dầu |
| Điện tử | Gắp đặt linh kiện, thổi bụi, điều khiển van | Khô sâu, sạch bụi và dầu |
| Nhựa, bao bì | Ép phun, thổi chai, thổi màng | Áp thường hoặc áp cao 30–40 bar cho PET |
| Xi măng, gạch | Rũ bụi lọc túi, vận chuyển liệu, van điều khiển | Lưu lượng lớn, khô |
| Dệt may | Máy dệt khí, máy may tự động | Khô, sạch dầu |
| Dược phẩm | Đóng viên, đóng gói, phòng sạch | Khô sâu, không dầu, vô trùng ở điểm dùng |
Một vài ngành có yêu cầu riêng, ví dụ khí nén thổi chai PET cần áp cao, ngành điện tử cần điểm sương thấp, còn ngành thực phẩm quan tâm nhiều tới dầu trong khí.
Khí nén là nguồn năng lượng đắt
Đây là điều nhiều nhà máy chưa để ý. Khoảng 80–90% điện năng cấp cho máy nén biến thành nhiệt (tham khảo), chỉ một phần nhỏ thành công có ích ở đầu sử dụng. Máy nén khí thường chiếm một phần đáng kể hóa đơn điện của nhà máy.
Ba chỗ hay mất tiền nhất theo kinh nghiệm thực tế:
- Rò rỉ: hệ thống cũ có thể rò 20–30% lưu lượng (tham khảo). Tiếng xì ở khớp nối, ống mềm, van xả lỗi.
- Cài áp cao: tăng 1 bar làm điện năng tăng khoảng 6–8%.
- Dùng khí nén sai việc: thổi làm mát, thổi bụi quần áo bằng súng hở.
Nhà máy mới thiết kế nên tính trước lưu lượng, cấp sạch và vị trí phòng máy để tránh phải sửa lại sau này.
Khi nào nên gọi kỹ thuật?
Nhà máy mới cần thiết kế hệ thống khí nén hoặc hệ thống hiện tại tốn điện, thiếu khí: gọi 0938 344 313 (Zalo). Kỹ thuật Phục Hưng kiểm tra tại nhà máy và báo giá trước khi làm. Xem các dòng máy nén khí Phục Hưng cung cấp.
